کاهش وابستگی به دلار و تقویت همکاری اقتصادی
گروه اقتصادی بریکس، شامل برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، امارات متحده عربی، ایران، مصر، اتیوپی و اندونزی، در تلاش است تا وابستگی خود را به دلار آمریکا کاهش داده و همکاری اقتصادی میان اعضا را تقویت کند. در این راستا، بحث درباره ایجاد یک ارز مشترک میان کشورهای عضو شدت گرفته، اما چالشهای متعددی در مسیر اجرای این طرح وجود دارد.
چالشهای ایجاد ارز مشترک بریکس
گری اسمیت، مدیر سبد سرمایهگذاری در شرکت مدیریت دارایی Columbia Threadneedle، در مقالهای که در OMFIF منتشر شده، تأکید کرد که ایجاد ناگهانی یک ارز مشترک برای کشورهای بریکس عملی نیست. او پیشنهاد داد که طراحی یک سیستم با نرخ ارز ثابت اما قابل تنظیم میتواند گزینه مناسبتری باشد.
یکی از چالشهای اساسی در این مسیر، مدیریت نرخهای ارز است. اسمیت توضیح داد که برای حفظ تعادل در یک ارز تجاری مشترک، تغییرات دائمی در ارزش ارزهای ملی ضروری خواهد بود. او همچنین به پیشنهاد لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیسجمهور برزیل، اشاره کرد که خواستار ایجاد ارزی برای تسویهحسابهای تجاری میان اعضای بریکس شده است.
این ارز قرار است در کنار پولهای ملی فعالیت کند و وابستگی کشورهای عضو به دلار را کاهش دهد، اما چالشهایی مانند تنظیم مداوم نرخهای تبدیل و جلوگیری از اختلافات ارزی، اجرای این ایده را دشوار خواهد کرد.
امکانسنجی ارز با پشتوانه طلا
یکی دیگر از پیشنهادهای مطرحشده، ایجاد ارزی با پشتوانه طلا است؛ رویکردی که میتواند برای کشورهای چین، روسیه و آفریقای جنوبی، که از تولیدکنندگان بزرگ طلا هستند، جذاب باشد. با این حال، اسمیت هشدار داد که اجرای چنین سیستمی چالشبرانگیز خواهد بود.
تجربه تاریخی نشان داده که نظامهای مبتنی بر طلا، در شرایطی مانند جنگ و افزایش هزینههای دولتی، دچار فروپاشی شدهاند. او تأکید کرد که برای اجرای این طرح، مدیریت دقیق ذخایر طلا بین کشورهای عضو ضروری است، اما نوسانات قیمت طلا ممکن است دولتها را مجبور به مداخله مداوم کند؛ اقدامی که میتواند به افزایش سفتهبازی و بیثباتی اقتصادی منجر شود.
یوان چین، گزینهای پیشرو در بریکس
در حالی که چالشهای مربوط به ایجاد یک ارز مشترک همچنان پابرجاست، یوان چین بهتدریج جایگاه خود را در مبادلات تجاری میان اعضای بریکس تقویت کرده است. اسمیت اشاره کرد که چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری بیش از ۱۲۰ کشور جهان، بیشترین شانس را برای تبدیل یوان به ارز مرجع در بریکس دارد.
با وجود افزایش تمایل کشورها برای کاهش وابستگی به دلار، اسمیت معتقد است که این فرآیند بهسرعت اتفاق نخواهد افتاد. او توضیح داد:
“هرچند تمایل برای فاصله گرفتن از دلار واقعی و در حال رشد است، اما تغییر سیستم موجود کار آسانی نخواهد بود؛ حتی در مبادلات بین کشورهای بریکس.”
او همچنین افزود که در آینده ممکن است نقش یوان و طلا در تجارت جهانی پررنگتر شود، اما بعید است که صنعت مدیریت دارایی در دهههای آینده به ارائه محصولات مالی مبتنی بر ارز بریکس نیاز پیدا کند.